Jeśli obawiasz się, że matura Twojego dziecka "zaraz zmieni się przez sztuczną inteligencję", to dobra wiadomość: w najbliższych latach taki scenariusz nie jest przewidziany. Nowa formuła egzaminów, w tym matury, jest zapowiadana dopiero na lata 2031/2032. Dziecko, które dziś wybiera liceum albo kierunek studiów, będzie zdawać maturę w formule zasadniczo takiej, jaką znamy. Reforma "Reforma26. Kompas Jutra" zmienia od 2026 roku treści, czyli podstawę programową, a nie zasady egzaminu. Osobne pytanie brzmi: czy można używać AI do przygotowań do matury? Tak, pod warunkiem że działa jak korepetytor, a nie jak automat do odrabiania. Matura sprawdza to, co uczeń potrafi zrobić sam, bez żadnego wsparcia, więc każda godzina, w której AI myśli za niego, jest godziną nieprzećwiczoną. Poniżej rozdzielamy te dwie sprawy: co i kiedy zmienia reforma, oraz jak korzystać z AI w nauce do matury, żeby pomagała, a nie szkodziła.
W skrócie
- Nowa formuła egzaminów, w tym matury, jest zapowiadana dopiero na 2031/2032. Do tego czasu matura pozostaje zasadniczo taka, jaką znamy.
- Reforma Kompas Jutra zmienia od 2026 roku podstawę programową, a nie zasady egzaminu maturalnego.
- Punkty z matury nadal decydują o rekrutacji na studia. Reforma nie zmienia w najbliższych latach sposobu ich liczenia.
- AI może pomóc w przygotowaniach jako korepetytor, ale matura sprawdza to, co potrafisz zrobić bez wsparcia.
- Sprawdzaj, nie ufaj. Model potrafi podać błędną datę, wzór czy cytat z pełnym przekonaniem, a na egzaminie nie ma poprawki.
Czy matura zmieni się przez AI i kiedy
Najważniejsze są dwie daty i różnica między nimi. Treści w szkole zaczynają się zmieniać wcześniej, sposób egzaminowania znacznie później.
| Kiedy | Co to znaczy dla matury |
|---|---|
| Od 1 września 2026 | Wchodzi nowa podstawa programowa w pierwszych etapach edukacji. Szkoły ponadpodstawowe według zapowiedzi od 2027 roku. Zasady matury bez zmian. |
| 2031/2032 (według zapowiedzi MEN) | Zapowiadana nowa formuła egzaminów, w tym matury. Dotyczy roczników, które przejdą pełną ścieżkę według nowej podstawy programowej. |
Terminy podajemy według zapowiedzi ministerstwa. Harmonogramy reform bywają korygowane, dlatego przy decyzjach długoterminowych warto sprawdzać aktualne komunikaty MEN.
Kto zda maturę w starej formule, a kto w nowej
Jeśli Twoje dziecko będzie zdawać maturę przed rokiem 2031, to według obecnych zapowiedzi zda ją w dotychczasowej formule. Nowy sposób egzaminowania ma objąć dopiero roczniki, które przejdą pełną naukę według nowej podstawy programowej. Dla większości dzisiejszych uczniów liceów i szkół ponadpodstawowych oznacza to jedno: zasady gry na maturze są znane, a rekrutacja na studia dalej opiera się na punktach z egzaminu liczonych tak jak dotąd.
To najważniejszy powód, żeby nie planować dziś wyboru szkoły ani przedmiotów maturalnych pod egzamin, którego kształtu jeszcze nie znamy.
Czy można używać AI do przygotowań do matury
Można, i może to realnie pomóc, ale decyduje sposób. Warto pamiętać o jednej rzeczy, która zmienia wszystko: sama matura jest egzaminem samodzielnym, pisanym bez dostępu do AI i innych urządzeń. Przygotowania, w których narzędzie wyręcza ucznia, ćwiczą więc coś, czego na egzaminie nie będzie.
Ta sama zasada, którą stosuje się do nauki w ogóle, obowiązuje w przygotowaniach do matury. AI jako korepetytor, który tłumaczy i odpytuje, pomaga. AI jako automat, który podaje gotowe rozwiązania do przepisania, obniża wynik, bo uczeń nie przećwiczył samodzielnego rozwiązywania.
Trzy pułapki AI w przygotowaniach do matury
- Oddawanie myślenia. Rozwiązania czytane, ale nie przećwiczone, dają złudzenie postępu. Na egzaminie liczy się to, co uczeń potrafi odtworzyć sam.
- Niezweryfikowane fakty. Model potrafi podać błędną datę historyczną, zły wzór albo nieistniejący cytat z pełnym przekonaniem. W nauce do matury każdą liczbę i każdy fakt trzeba sprawdzić w podręczniku lub arkuszu CKE.
- Złudzenie zrozumienia. Przeczytanie jasnego wyjaśnienia od AI sprawia, że temat wydaje się opanowany. Prawdziwym testem jest zamknięcie ekranu i wytłumaczenie go własnymi słowami.
Jak wykorzystać AI dobrze przed maturą
- Poproś model o wygenerowanie zestawu pytań maturalnych z tematu, a potem odpowiedz na nie samodzielnie, zanim sprawdzisz podpowiedź.
- Pytaj o wyjaśnienie kroku, w którym utknąłeś, a nie o gotowe rozwiązanie całości.
- Poproś, żeby AI oceniła Twoje rozumowanie i wskazała błąd, zamiast podawać wynik.
- Weryfikuj fakty i wzory w oficjalnych źródłach, przede wszystkim w arkuszach i informatorach CKE.
- Po każdej sesji zamknij ekran i odtwórz temat z pamięci. To sprawdza, czy naprawdę się nauczyłeś.
Co możesz zrobić jako rodzic
Rozdziel dwie decyzje, które łatwo się zlewają: jak dziecko ma korzystać z AI w nauce oraz jaką ścieżkę edukacyjną wybrać. Pierwsza jest na teraz i sprowadza się do prostych zasad w domu. Druga jest na najbliższe lata i, skoro formuła egzaminów się nie zmienia, można ją spokojnie oprzeć na zainteresowaniach, wynikach i danych o absolwentach, a nie na lęku, że "matura zaraz będzie inna".
Najczęściej zadawane pytania
Czy matura zmieni się w 2026 roku?
Nie. Od 1 września 2026 roku zmienia się podstawa programowa w pierwszych etapach edukacji, a szkoły ponadpodstawowe wchodzą w nią według zapowiedzi od 2027 roku. Nowa formuła samego egzaminu maturalnego jest zapowiadana dopiero na 2031/2032.
Czy na maturze można korzystać z AI?
Nie. Matura jest egzaminem samodzielnym, zdawanym w warunkach kontrolowanych, bez dostępu do urządzeń i narzędzi AI. Dlatego przygotowania, w których uczeń wyręcza się AI, ćwiczą co innego niż to, co sprawdza egzamin.
Czy AI pomoże, czy zaszkodzi w przygotowaniach do matury?
Zależy od sposobu. Jako korepetytor, który tłumaczy i odpytuje, pomaga. Jako automat, który podaje gotowce do przepisania, szkodzi, bo uczeń nie przećwiczy samodzielnego rozwiązywania. Dodatkowo trzeba weryfikować fakty, bo model potrafi się mylić.
Czy wybór przedmiotów maturalnych powinien zależeć od AI?
Nie w sensie panicznym. Formuła egzaminu i zasady rekrutacji na najbliższe lata są znane, więc wybór przedmiotów opieraj na mocnych stronach ucznia i wymaganiach kierunków, które go interesują. AI jest jednym z czynników przy myśleniu o przyszłej pracy, ale nie powodem, żeby rezygnować z przedmiotu, w którym dziecko jest dobre.
Kiedy dokładnie wejdzie nowa matura?
Według zapowiedzi MEN nowa formuła egzaminów, w tym matury, przewidziana jest na lata 2031/2032. Ma objąć roczniki, które przejdą pełną naukę według nowej podstawy programowej. Terminy mogą się jeszcze przesunąć, dlatego warto śledzić komunikaty ministerstwa.
Co dalej
Reforma nazywa się "Kompas Jutra", ale matura Twojego dziecka jest na dziś i odbywa się według znanych zasad. Więcej o tym, co i kiedy zmienia reforma, znajdziesz w tekście Reforma26 Kompas Jutra, a o zdrowym korzystaniu z AI w nauce w tekście Twój mózg na ChatGPT.
Jeśli dopiero wybieracie liceum, zacznijcie od konkretu i dopasujcie szkołę do ucznia: kilka pytań, a w wyniku lista szkół pasujących do zainteresowań i wyników, wraz z szacowaniem szans.
Źródła i zastrzeżenia
- MEN, "Reforma26. Kompas Jutra". Wszystkie terminy podano według zapowiedzi ministerstwa i mogą ulec zmianie.
- CKE (Centralna Komisja Egzaminacyjna), arkusze i informatory maturalne, cke.gov.pl. Wskazane jako źródło do weryfikacji, bez przywoływania konkretnych danych.
- MIT Media Lab, "Your Brain on ChatGPT", czerwiec 2025. Zastrzeżenie: preprint bez recenzji naukowej, próba około 54 osób.
- NASK, "Generatywna sztuczna inteligencja w polskiej szkole", czerwiec 2025.